De bijeenkomst van dit jaar had twee grote motieven:
- Het verder ontwikkelen van de basismotieven van heilpedagogie en sociaaltherapie in de context van hedendaagse maatschappelijke en culturele ontwikkelingen. Voor dit jaar hadden we gekozen voor de ontwikkeling van het Ik: de individuele, spirituele persoonlijkheidskern van de mens.
- De waarneming van belangrijke ontwikkelingen in de heilpedagogische beweging wereldwijd; deze keer gefocust op de ontwikkelingen in Azië enerzijds en op de ontwikkelingen in de Europese unie anderzijds.
Verder waren er nog volgende thema’s:
- De financiën van de Internationale Raad voor Heilpedagogie en Sociaaltherapie.
- De voorbereiding voor de Internationale Conferentie in oktober 2012
- De planning van het Hogeschoolwerk.
Ook in de manier van werken hadden we doelen gesteld. Zo willen we het plenumgesprek als ‘koningsdiscipline’ van de Internationale Raad oefenend verder ontwikkelen. Als vertegenwoordigers van zovele landen, van zovele initiatieven, proberen we de verscheidenheid van de wereldbeweging tot zijn recht te laten komen in een zo rijk en genuanceerd mogelijke beeldvorming. In dit gezamenlijk opgebouwde beeld ontstaat het bewustzijn voor de wezenlijke ontwikkelingsdynamiek van de heilpedagogische beweging.
De eerste avond gingen we na de hartelijke begroeting en een korte inleiding meteen aan het werk in kleine groepen. We wisselden uit over de ontwikkelingen in de landen, veranderingen in de maatschappelijke context en nieuwe initiatieven. Dit rijke palet werd in een eerste plenum samengebracht.
De tweede dag begon met twee bijdragen over hoe we in ons dagelijks werk in de HP en ST kunnen werken aan de ontwikkeling van het Ik. Met concrete voorbeelden getuigden de sprekers over hoe de eigenheid van heilpedagogie en sociaaltherapie ertoe bijdraagt dat mensen zich kunnen ontplooien en hoe dit tot vernieuwing van het sociale leven bijdraagt.
Zo vertelde Magali Bourcart over hun dorp in de buurt van Colmar in Frankrijk waar ze met hun sociaaltherapeutische gemeenschap de gemeente ter hulp waren gekomen bij de bosbouw om de inwoners van voldoende hout te voorzien. Op het enthousiasme dat dit teweegbracht zijn er nieuwe vragen gekomen waardoor de bewoners in de groenvoorziening en de bakkerij van het dorp werden ingeschakeld. Het ingedommelde sociale leven van deze dorpsgemeenschap heeft hierdoor nieuwe hartverwarmende impulsen gekregen. Sociaaltherapie ondersteunt zo het mens worden niet alleen van mensen met ontwikkelingsproblemen, maar creëert voor iedereen in de gemeenschap een stemming waarin de hoogste menselijke waarden kunnen gedijen en mensen zich samen kunnen ontwikkelen.
In de voorbeelden vanuit de heilpedagogie die Bart Vanmechelen bracht kwam onder andere naar voor hoe ook bij kinderen met ernstige ontwikkelingsstoornissen die niet kunnen spreken de heilpedagogische werking zo kan worden ingericht dat deze kinderen meer bewustzijn en inzicht in het gebeuren krijgen. Hierdoor voelen ze zich gewaardeerd en aangesproken om zichzelf te tonen en hun eigen inbreng te kunnen doen, hoe eenvoudig die dan ook mag zijn.
In de namiddag was er een uitvoerig bericht over de ontwikkelingen van heilpedagogie en sociaaltherapie in Azië. Barbara Baldwin vertelde over haar werk. Samen met initiatiefnemers in Japan, Thailand, Taiwan en China ontwerpt ze cursussen en geeft ze opleiding in remedial teaching en heilpedagogie.
In Japan zijn er enkele hele mooie initiatieven gegroeid waarbij cursisten, ouders en kinderen samen betrokken worden. De cursisten krijgen dan les, waarna ze activiteiten met de kinderen verzorgen terwijl de ouders dan informatie over heilpedagogie en sociaaltherapie krijgen en adviezen over hoe ze met hun kind kunnen omgaan. Ook vertelde ze van een mooi project waarbij een leraar zijn werk had opgegeven om samen met oud-leerlingen met een beperking een wijngaard te beginnen.
In China boomt de steinerpedagogie: elk half jaar komen er ongeveer 50 kleuterklasjes bij. In de marge hiervan ontstaan ook hier en daar ook initiatieven voor kinderen met ontwikkelingsproblemen. Dit vraagt heel wat kunst en vliegwerk om de nodige opleiding te voorzien, zodat deze jonge enthousiaste mensen een degelijke werking kunnen uitbouwen. Door de één-kind-politiek van China ontstaan bijzondere opvoedingsproblemen: het enige kind wordt enerzijds over beschermd, maar staat tegelijk onder grote prestatiedruk.
Het volgende thema op de agenda was de financiën van de heilpedagogische beweging. De situatie is zeer zorgwekkend: nog maar een derde van de landen heeft zijn bijdrage al kunnen betalen, verschillende grotere landen hebben hun bijdrage verminderd, maar de grootste oorzaak van een negatief resultaat is de zeer ongunstige wisselkoers van de Zwitserse frank tegenover de euro en de dollar waardoor we voor euro’s en dollars relatief minder Zwitserse franken krijgen terwijl het leven in Zwitserland veel duurder wordt. Er wordt dus zoveel mogelijk bezuinigd in de uitgaven, zonder de lopende engagementen in het gedrang te brengen. De deelnemers werden opgeroepen om mee te zoeken naar mogelijke bijkomende inkomsten. Vanuit België komen we aan deze situatie tegemoet door onze bijdrage licht te verhogen en de overeengekomen bijdrage in Zwitserse Franken te betalen.
Internationale Tagung: deze zal plaatsvinden van 8 tot 12 oktober 2012. Als thema zal het ontwikkelen van initiatief centraal staan. Andreas Fischer deed een oproep om een werkgroep te vormen om deze conferentie mee voor te bereiden.
Ook het Hogeschoolwerk kreeg een nieuwe impuls: de internationale initiatieven voor Hogeschoolwerk worden met elkaar verbonden zodat ze elkaar wederzijds kunnen impulseren. Zo zal er in november in Järna in Zweden een bijeenkomst zijn voor de hogeschoolleden in de heilpedagogie en sociaaltherapie in Scandinavië; in februari is er een internationale bijeenkomst in Dornach, en in oktober zal er, zoals gewoonlijk, een Hogeschoolbijeenkomst zijn tussen de Konferenz en de Tagung.
In de avondsessie hebben we dan in groepjes gewerkt rond het thema : het begrijpen van het Ik in het werken vanuit de heilpedagogie en sociaaltherapie. Uitgangspunt was onder andere de beschrijving van het wezen van het Ik door Rudolf Steiner (in zijn boek Theosofie). Het werd een boeiende uitwisseling over hoe in de ontmoeting en in de samenwerking het wezen van de ander actief kan worden om zijn eigen ontwikkeling in de hand te nemen.
Op dinsdagochtend brachten we dit werk samen in een plenumgesprek, niet door verslag uit te brengen vanuit de werkgroepen, maar door gezamenlijk het centrale thema vanuit de vele invalshoeken te verbreden en te verdiepen. De inhouden en voorbeelden van de inleidende voordrachten en het werk in de kleinere werkgroepen kwamen hier op een hoger plan tot inspirerende inzichten. Het verzorgen van de omstandigheden waarin het Ik van de mens zich kan verbinden met het eigen lichaam, met de wereld en met de mensen om zich heen (reïncarnatie); en hierdoor zichzelf en zijn hogere idealen kan realiseren (karma) is de ware zin van de ‘Seelenpflege’, die de kern van heilpedagogie en sociaaltherapie vormt.
In het tweede deel van de voormiddag hadden we Luk Zelderloo te gast, die als general secretary van de EASPD (Europese vereniging van dienstverlenende instanties in de gehandicaptenzorg) de Europese strategie voor personen met een handicap kwam toelichten. In een heldere en krachtige boodschap belichte hij hoe de Europese Unie ijvert voor een toegankelijke en includerende maatschappij, waarin het uitoefenen van de burgerrechten voor iedereen, ook voor mensen met een beperking mogelijk wordt gemaakt.
In het namiddagplenum sloten we daarbij aan en gingen we in op vragen in verband met de ontwikkeling van heilpedagogie en sociaaltherapie in deze Europese context : hoe brengen we onze dienstverlening bij onze cliënten? Wat hebben ze nodig? Wat is de meerwaarde van heilpedagogie en sociaaltherapie in ons aanbod? De inzichten waarop de algemene rechten van de mens en het nieuwe paradigma in de VN conventie voor ondersteuning van personen met een handicap zijn gebaseerd, komen sterk overeen met de holistische mensvisie van de antroposofie en van de heilpedagogie en sociaaltherapie in het bijzonder. Het streven naar meer eigen regie in de biografie wordt ondersteund door de wijze waarop we de ontwikkeling van het Ik trachten te bevorderen. Vanuit dit inzicht kunnen we ook de werkvormen waarin de heilpedagogie en sociaaltherapie zich ontwikkelt gaan afstemmen op de hedendaagse ontwikkelingsvragen en op de sociaaleconomische mogelijkheden. Hiervoor hebben we een rijke schat aan inzichten, idealen, ervaringen en capaciteiten vergaard. Maar de sterk veranderende maatschappelijke context stelt ons voor de uitdaging om met een open geest en aandachtig, inlevend onderzoekend ons wilskrachtig te engageren voor wat vanuit de toekomst wil geboren worden.
In de eindconclusie werd overwogen of de bijeenkomst van de Internationale Raad geslaagd was in het licht van de onze vier doelstellingen:
- Samen een beeld op te bouwen van de heilpedagogische beweging in de wereld.
- Samen de basis van de heilpedagogie en sociaaltherapie verder te verdiepen en te verbreden.
- Onze financiële basis te verzorgen.
- Geïnspireerd en bemoedigd weer huiswaarts te keren met nieuwe impulsen voor de toekomst.
Met een krachtig applaus werd dit bevestigd!